Mệt, chóng mặt, da nhợt nhạt? Cảnh báo dấu hiệu thiếu máu và thiểu năng tuần hoàn

Thiếu máu là vấn đề sức khỏe phổ biến, ảnh hưởng mọi lứa tuổi, gây mệt mỏi, giảm tập trung và có thể dẫn đến biến chứng tim mạch, tuần hoàn. Hiểu rõ thiếu máu, nhận biết các dấu hiệu thiếu máu, nguyên nhân và vai trò hoạt huyết giúp phòng ngừa và xử lý hiệu quả.

Thiếu máu ảnh hưởng mọi lứa tuổi, gây mệt mỏi, giảm tập trung

1. Thiếu máu là gì?

Thiếu máu là tình trạng số lượng hồng cầu hoặc hemoglobin trong máu thấp hơn mức bình thường, làm giảm khả năng vận chuyển oxy đến các mô và cơ quan. Hemoglobin là protein trong hồng cầu giúp vận chuyển oxy từ phổi đến các mô, đồng thời tham gia đưa carbon dioxide từ mô về phổi để thải ra ngoài.

Khi hemoglobin giảm, các cơ quan không nhận đủ oxy, dẫn đến các triệu chứng như mệt mỏi, chóng mặt, hồi hộp, da nhợt nhạt, ảnh hưởng đến tuần hoàn và chất lượng cuộc sống.

Hình ảnh minh họa lượng hồng cầu trong máu bình thường và khi thiếu máu

Các loại thiếu máu phổ biến:

• Thiếu máu do thiếu sắt: Là loại phổ biến nhất, thường gặp ở phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, trẻ em và người già. Nguyên nhân chủ yếu là chế độ ăn nghèo sắt hoặc mất máu mạn tính.
• Thiếu máu do thiếu vitamin: Thiếu vitamin B12 hoặc folate dẫn tới hồng cầu kém phát triển, lớn bất thường và kém chức năng.
• Thiếu máu do bệnh lý mạn tính: Ví dụ bệnh thận, ung thư bệnh tự miễn khiến tủy xương giảm sản xuất hồng cầu.
• Thiếu máu tán huyết: Hồng cầu bị phá vỡ nhanh hơn bình thường do bệnh lý di truyền, miễn dịch hoặc nhiễm trùng.

2. Dấu hiệu thiếu máu

Nhận biết sớm dấu hiệu thiếu máu giúp bạn phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm. Các dấu hiệu này có thể xuất hiện từ nhẹ đến nặng, tùy vào mức độ thiếu máu và nguyên nhân.

Dấu hiệu toàn thân

• Mệt mỏi kéo dài: Đây là triệu chứng phổ biến nhất. Người thiếu máu thường cảm thấy uể oải, thiếu năng lượng, ngay cả khi ngủ đủ giấc.
• Chóng mặt, hoa mắt: Nhất là khi đứng lên đột ngột do máu và oxy không đủ đưa lên não, gây cảm giác lâng lâng hoặc choáng váng.
• Nhịp tim nhanh, hồi hộp: Tim phải hoạt động mạnh hơn để bù đắp lượng oxy thiếu hụt, dẫn đến cảm giác tim đập nhanh, hồi hộp.
• Da nhợt nhạt: Đặc biệt ở mặt, lòng bàn tay, niêm mạc môi, mắt do lượng hồng cầu giảm. Một số trường hợp nghiêm trọng còn thấy môi, móng tay nhợt hẳn so với bình thường.

Dấu hiệu thần kinh

• Đau đầu, chóng mặt: Do não thiếu oxy, dễ xảy ra khi tập trung lâu hoặc làm việc trí óc.
• Mất tập trung, giảm trí nhớ: Thiếu máu kéo dài ảnh hưởng đến chức năng nhận thức, dễ quên, khó ghi nhớ.
• Khó ngủ hoặc ngủ không sâu: Người thiếu máu thường khó thư giãn, dẫn tới mất ngủ hoặc giấc ngủ chập chờn.

Dấu hiệu tại móng và tóc

• Móng tay dễ gãy, mỏng, lõm hình muỗng (spoon nails): Điển hình cho thiếu sắt mạn tính.
• Tóc mỏng, rụng nhiều: Khi thiếu máu, nang tóc không nhận đủ oxy và dưỡng chất, làm tóc yếu, dễ gãy.

Dấu hiệu ở hệ tiêu hóa

• Chán ăn, ăn không ngon miệng: Do thiếu oxy và năng lượng, hệ tiêu hóa hoạt động kém hiệu quả.
• Táo bón hoặc tiêu hóa kém: Thiếu máu ảnh hưởng tới nhu động ruột.
• Đau bụng, khó tiêu: Đặc biệt khi thiếu vitamin B12 hoặc folate, niêm mạc ruột kém phát triển.

Dấu hiệu khác

• Môi và lưỡi đau, đỏ hoặc sưng: Dấu hiệu điển hình của thiếu sắt hoặc vitamin.
• Dễ nhiễm trùng: Hệ miễn dịch yếu đi do thiếu oxy và dưỡng chất.
• Suy giảm khả năng chịu lạnh: Người thiếu máu thường hay cảm thấy lạnh, tay chân lạnh, mệt mỏi vào mùa đông.

Nhận biết sớm các dấu hiệu thiếu máu giúp điều trị kịp thời, giảm nguy cơ biến chứng.

3. Nguyên nhân dẫn đến thiếu máu

Thiếu máu có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, được chia thành bốn nhóm chính:

Thiếu máu do mất máu

Kinh nguyệt nhiều ở phụ nữ, đặc biệt những người mắc hội chứng rong kinh.

Chấn thương, phẫu thuật gây mất máu cấp tính.

Loét dạ dày, viêm đại tràng gây chảy máu mạn tính.

Thiếu máu do dinh dưỡng

Thiếu sắt: Do ăn ít thịt đỏ, gan, rau xanh đậm; phổ biến ở trẻ em, phụ nữ mang thai và người ăn chay.

Thiếu vitamin B12 hoặc folate: Thiếu rau xanh, sữa, trứng, hải sản.

Bổ sung những thực phẩm giàu sắt trong khẩu phần ăn hàng ngày tránh tình trạng thiếu máu

Thiếu máu do bệnh lý mạn tính

Bệnh thận mạn tính: Giảm erythropoietin, hormone kích thích hồng cầu.

Bệnh tự miễn: Lupus, viêm khớp dạng thấp… khiến tủy xương giảm sản xuất hồng cầu.

Ung thư hoặc bệnh lý tủy xương: Làm giảm khả năng sản xuất hồng cầu.

Thiếu máu do tán huyết

Bệnh di truyền: Thalassemia, thiếu hụt enzym G6PD.

Bệnh miễn dịch: Hồng cầu bị kháng thể tấn công.

Nhiễm trùng hoặc thuốc: Một số thuốc và nhiễm trùng có thể phá hủy hồng cầu.

4. Thiểu năng tuần hoàn và thiếu máu

Thiểu năng tuần hoàn là tình trạng máu lưu thông kém, dẫn đến cơ quan, mô không nhận đủ oxy và dưỡng chất. Thiếu máu kéo dài có thể là nguyên nhân của thiểu năng tuần hoàn.

Mối liên hệ giữa thiếu máu và tuần hoàn

Khi cơ thể thiếu máu, lúc đó hồng cầu giảm làm cho oxy tới các mô kém khiến tim phải bơm mạnh hơn, khi đó nhịp tim nhanh, mệt mỏi.

Tuần hoàn kém làm cho các cơ quan không nhận đủ máu và dễ biểu hiện các dấu hiệu thiếu máu như chóng mặt, da nhợt nhạt, tay chân lạnh.

Biểu hiện thiểu năng tuần hoàn

Chân tay lạnh, tê bì.

Hoa mắt, chóng mặt khi đứng lên.

Mệt mỏi kéo dài, giảm khả năng tập trung.

Một số người còn gặp nhịp tim không đều, đau đầu, khó thở khi gắng sức.

5. Cách phòng ngừa và cải thiện thiếu máu, tuần hoàn máu

Chế độ ăn

Ăn thực phẩm giàu sắt: thịt đỏ, gan, hải sản, rau lá xanh đậm.

Ăn đủ vitamin B12: trứng, sữa, hải sản.

Kết hợp vitamin C từ trái cây để tăng hấp thu sắt.

Hạn chế đồ uống gây ức chế hấp thu sắt: trà, cà phê.

Lối sống

Tập thể dục đều đặn để tăng tuần hoàn.

Ngủ đủ giấc, giảm stress, tránh căng thẳng kéo dài.

Kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt với phụ nữ mang thai, người già và trẻ em.

Sử dụng thảo dược hoạt huyết, bổ huyết

Có nhiều loại thảo dược giúp bổ huyết, hoạt huyết

Sử dụng các thảo dược bổ huyết – hoạt huyết là giải pháp được Đông y trong hỗ trợ cải thiện tình trạng thiếu máu, huyết ứ và thiểu năng tuần hoàn. 

Nhờ khả năng tăng nuôi dưỡng máu, thúc đẩy lưu thông, giảm ứ trệ, nhóm dược liệu này giúp giảm chóng mặt, mệt mỏi, đau đầu, tê bì chân tay và cải thiện chất lượng giấc ngủ – những biểu hiện thường gặp ở người thiếu máu và tuần hoàn kém.

• Đương quy giúp bổ huyết, dưỡng huyết, nuôi dưỡng tủy và phục hồi thể trạng cho người thiếu máu.
• Ích mẫu có tác dụng hoạt huyết, phá ứ, cải thiện tuần hoàn và giảm các triệu chứng đau đầu, hoa mắt do huyết kém lưu thông.
• Ngưu tất tăng tuần hoàn máu, giảm tê bì và hỗ trợ giảm đau mỏi vai gáy, chân tay do thiểu năng tuần hoàn ngoại vi.
• Thục địa bổ huyết mạnh, giúp làm tăng chất lượng máu và cải thiện tình trạng suy nhược, chóng mặt ở người huyết hư.
• Xích thược hoạt huyết, tan ứ, giúp giảm co thắt và đau do huyết ứ, nhất là trong đau bụng kinh và rối loạn kinh nguyệt.
• Xuyên khung thúc đẩy lưu thông khí huyết, giúp giảm đau đầu, mất thăng bằng và tăng cường nuôi dưỡng não bộ.

Sự kết hợp hài hòa các thảo dược này đã được các chuyên gia nghiên cứu và bào chế tại nhà máy dược phẩm hiện đại chuẩn GMP-WHO, tạo thành Thuốc Hoạt Huyết dạng viên nén tiện dụng, ổn định chất lượng và dễ bảo quản, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe tuần hoàn cho người dùng hiện đại.

DS Triệu Ngọc
Theo Giáo dục & Cuộc sống/Giáo dục & Thời đại
Link báo gốc: https://cuocsong.giaoducthoidai.vn/met-chong-mat-da-nhot-nhat-canh-bao-dau-hieu-thieu-mau-n34442.html