Có thể bạn không biết: mất ngủ kéo dài do thiếu máu lên não!

Giấc ngủ là một phần thiết yếu của cuộc sống, giúp cơ thể phục hồi năng lượng và tái tạo sức khỏe tinh thần. Tuy nhiên, nhiều người đang phải đối mặt với tình trạng mất ngủ kéo dài mà không rõ nguyên nhân. Họ trằn trọc hàng đêm, khó đi vào giấc ngủ, hoặc thức dậy nhiều lần và cảm thấy mệt mỏi rã rời vào buổi sáng. Ít ai ngờ rằng, đằng sau những đêm trắng đó có thể là một cảnh báo sức khỏe tiềm ẩn: thiếu máu lên não.

Thiếu máu lên não, hay còn gọi là thiểu năng tuần hoàn não, là tình trạng lượng máu và oxy cung cấp cho não bộ bị suy giảm, không đủ để đáp ứng nhu cầu hoạt động. Khi não không được nuôi dưỡng đầy đủ, các chức năng của nó sẽ bị ảnh hưởng, trong đó có cả việc điều hòa chu kỳ ngủ - thức. Điều này lý giải tại sao mất ngủ lại là một trong những triệu chứng sớm và phổ biến của tình trạng này.

Việc xem nhẹ chứng mất ngủ kéo dài có thể dẫn đến những hệ lụy nghiêm trọng. 

Mất ngủ kéo dài là dấu hiệu của thiếu máu lên não

Tình trạng thiếu máu lên não dẫn đến mất ngủ có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau, bao gồm cả yếu tố dinh dưỡng và thói quen sinh hoạt hàng ngày. Hiểu rõ các nguyên nhân này là bước đầu tiên để xây dựng một giải pháp cải thiện hiệu quả.

Thiếu máu do dinh dưỡng không cân bằng

Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất. Cơ thể cần các dưỡng chất thiết yếu để tạo ra hồng cầu, thành phần chính của máu có nhiệm vụ vận chuyển oxy. Khi chế độ ăn uống không cung cấp đủ, tình trạng thiếu máu sẽ xảy ra.

• Thiếu sắt: Sắt là thành phần cốt lõi để tổng hợp hemoglobin, protein trong hồng cầu giúp gắn kết và vận chuyển oxy. Chế độ ăn thiếu thịt đỏ, rau xanh đậm (như cải bó xôi, súp lơ xanh), các loại đậu và hạt có thể dẫn đến thiếu sắt. Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản, người sau phẫu thuật là những đối tượng có nguy cơ cao.
• Thiếu vitamin B12 và folate (axit folic): Hai loại vitamin nhóm B này đóng vai trò quan trọng trong quá trình sản xuất và trưởng thành của tế bào hồng cầu. Vitamin B12 có nhiều trong thực phẩm nguồn gốc động vật, do đó người ăn chay trường, người cao tuổi có khả năng hấp thu kém là đối tượng dễ bị thiếu hụt. Folate có trong rau lá xanh, trái cây và các loại đậu.
• Mất máu mạn tính: Một số bệnh lý tiềm ẩn như viêm loét dạ dày - tá tràng, polyp đại tràng, trĩ, hoặc phụ nữ bị rong kinh có thể gây mất máu từ từ và kéo dài. Tình trạng này làm cơ thể cạn kiệt dần dự trữ sắt và dẫn đến thiếu máu.

Các yếu tố nguy cơ từ thói quen sống

Lối sống hiện đại cũng góp phần không nhỏ vào việc làm suy giảm tuần hoàn máu não.

• Thói quen ăn uống không lành mạnh: Việc thường xuyên bỏ bữa, đặc biệt là bữa sáng hoặc bữa tối, khiến cơ thể không có đủ năng lượng và dưỡng chất. Tiêu thụ quá nhiều thực phẩm có tính kích thích như cà phê, trà đặc, nước tăng lực vào buổi chiều tối có thể gây khó ngủ và ảnh hưởng đến hệ thần kinh.
• Ít vận động: Ngồi làm việc một chỗ quá lâu, ít vận động thể chất làm cho hệ tuần hoàn chung của cơ thể trở nên trì trệ. Máu lưu thông kém hiệu quả hơn, bao gồm cả dòng máu lên não.
• Stress và căng thẳng kéo dài: Khi bị stress, cơ thể giải phóng các hormone như cortisol và adrenaline. Các hormone này có thể làm co mạch máu, tăng huyết áp và giảm lưu lượng máu đến não. Tình trạng này kéo dài sẽ làm tổn hại đến hệ mạch máu và chức năng não.
• Sử dụng một số loại thuốc: Việc lạm dụng một số loại thuốc giảm đau, kháng viêm không steroid (NSAIDs) có thể gây tác dụng phụ lên niêm mạc dạ dày, dẫn đến nguy cơ chảy máu tiêu hóa và thiếu máu thứ phát.

Thiếu máu lên não thường diễn tiến âm thầm với những triệu chứng ban đầu dễ bị bỏ qua. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu này là yếu tố then chốt để can thiệp kịp thời và ngăn ngừa những biến chứng nguy hiểm.

Ngoài triệu chứng mất ngủ kéo dài (khó vào giấc, ngủ không sâu, hay tỉnh giấc), người bị thiếu máu lên não thường có các biểu hiện đi kèm sau đây:

• Đau đầu, chóng mặt, hoa mắt: Đây là triệu chứng rất phổ biến. Cơn đau đầu thường âm ỉ, không theo một vị trí cố định. Cảm giác chóng mặt, xây xẩm mặt mày, hoa mắt có thể xuất hiện đột ngột, đặc biệt là khi thay đổi tư thế từ ngồi sang đứng hoặc khi làm việc căng thẳng.
• Mệt mỏi và suy nhược cơ thể: Người bệnh luôn cảm thấy uể oải, không có năng lượng, ngay cả sau khi đã nghỉ ngơi. Cảm giác mệt mỏi này ảnh hưởng lớn đến khả năng làm việc và sinh hoạt hàng ngày.
• Suy giảm trí nhớ và khả năng tập trung: Não không đủ oxy sẽ làm giảm chức năng nhận thức. Người bệnh có thể thấy mình hay quên, khó tập trung vào công việc, suy nghĩ chậm chạp và giảm khả năng sáng tạo.
• Tê bì chân tay, đau mỏi vai gáy: Thiếu máu không chỉ ảnh hưởng đến não mà còn cả hệ tuần hoàn ngoại vi. Điều này gây ra cảm giác tê rần như kiến bò ở các đầu ngón tay, ngón chân, kèm theo đó là tình trạng đau mỏi vùng cổ, vai, gáy do cơ bắp không được cung cấp đủ máu.

Hậu quả của mất ngủ kéo dài do thiếu máu lên não

Nếu không được phát hiện và xử lý đúng cách, tình trạng mất ngủ kéo dài do thiếu máu lên não có thể để lại những hậu quả nặng nề cả về thể chất lẫn tinh thần.

Ảnh hưởng trước mắt:

Hiệu suất công việc và học tập suy giảm nghiêm trọng. Người bệnh trở nên nhạy cảm, dễ cáu gắt, tâm trạng thất thường. Nguy cơ xảy ra tai nạn trong lao động và sinh hoạt cũng tăng lên do khả năng tập trung và phản xạ kém.

Ảnh hưởng lâu dài

Thiếu máu não mạn tính làm tăng nguy cơ teo não, suy giảm nhận thức không hồi phục và là một trong những yếu tố nguy cơ của bệnh Alzheimer. Nó cũng có thể dẫn đến suy nhược thần kinh, rối loạn lo âu, trầm cảm.

Nghiêm trọng hơn, tình trạng xơ vữa động mạch tiến triển có thể gây hẹp hoặc tắc nghẽn mạch máu não, dẫn đến đột quỵ (tai biến mạch máu não).

Khi nào cần đi khám?

Bạn nên tìm đến sự tư vấn của chuyên gia y tế khi:

• Tình trạng mất ngủ kéo dài trên 2 tuần và không cải thiện dù đã thay đổi lối sống.
• Các triệu chứng như đau đầu dữ dội, chóng mặt nghiêm trọng, mất thăng bằng, nhìn mờ xuất hiện thường xuyên.
• Cảm thấy cơ thể suy kiệt, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống.

Bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm máu cần thiết (như công thức máu, nồng độ ferritin, vitamin B12) để chẩn đoán chính xác nguyên nhân và đưa ra phác đồ xử lý phù hợp.

Để giải quyết tình trạng mất ngủ do thiếu máu lên não, cần áp dụng một phương pháp tiếp cận toàn diện, kết hợp giữa điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng và sử dụng các giải pháp hỗ trợ từ thảo dược để cải thiện cả phần gốc (chất lượng máu) và phần ngọn (tuần hoàn máu).

Điều chỉnh lối sống và chế độ dinh dưỡng

Đây là nền tảng không thể thiếu trong việc cải thiện sức khỏe tuần hoàn. Một chế độ ăn uống khoa học và lối sống năng động sẽ giúp cơ thể tạo máu tốt hơn và lưu thông máu hiệu quả hơn.

• Chế độ ăn giàu dưỡng chất: Ưu tiên các thực phẩm giúp bổ sung sắt như thịt bò, gan động vật, hải sản có vỏ, trứng. Tăng cường rau lá xanh đậm (cải bó xôi, bông cải xanh), các loại đậu và hạt. Đồng thời, bổ sung vitamin C từ cam, chanh, ổi, dâu tây để tăng cường khả năng hấp thu sắt của cơ thể. Thực phẩm giàu vitamin B12 và folate như cá hồi, sữa, ngũ cốc nguyên hạt cũng rất cần thiết.
• Uống đủ nước: Nước chiếm một tỷ lệ lớn trong máu. Uống đủ nước giúp máu không bị cô đặc, lưu thông dễ dàng hơn.
• Tránh xa cà phê, rượu bia và các chất kích thích vào buổi tối.
• Thay đổi thói quen sinh hoạt: Thiết lập một lịch trình ngủ nghỉ đều đặn, kể cả cuối tuần. Hạn chế sử dụng thiết bị điện tử ít nhất 1 giờ trước khi ngủ. 
• Tập thể dục đều đặn: Vận động giúp tim khỏe hơn, tăng cường khả năng bơm máu đi khắp cơ thể. Các bài tập như đi bộ nhanh, chạy bộ, bơi lội, yoga đều rất tốt cho hệ tuần hoàn. Dành ít nhất 30 phút mỗi ngày cho các hoạt động thể chất như đi bộ, yoga, đạp xe để thúc đẩy tuần hoàn máu.
• Quản lý căng thẳng: Tìm kiếm các phương pháp thư giãn hiệu quả như thiền, hít thở sâu, nghe nhạc, hoặc dành thời gian cho sở thích cá nhân. Giảm stress giúp mạch máu được thư giãn, cải thiện lưu lượng máu lên não.
• Khám sức khỏe định kỳ: Thực hiện các cuộc kiểm tra sức khỏe tổng quát hàng năm, bao gồm xét nghiệm công thức máu, là cách tốt nhất để phát hiện sớm các dấu hiệu thiếu máu hoặc các yếu tố nguy cơ tim mạch khác.

Giải pháp từ thảo dược giúp bổ huyết và hoạt huyết

Bên cạnh việc thay đổi lối sống, y học cổ truyền mang đến các giải pháp từ thảo dược quý, giúp tác động sâu vào cơ chế sinh máu và lưu thông máu.

Phương pháp này tập trung vào hai mục tiêu chính: bổ huyết (bồi bổ, nâng cao chất lượng máu) và hoạt huyết (thúc đẩy máu lưu thông, phá tan ứ trệ). Đây là cách tiếp cận hữu hiệu cho các chứng huyết hư (máu kém về chất lượng và số lượng) và huyết ứ (máu lưu thông kém), vốn là căn nguyên của nhiều triệu chứng khó chịu.

Giải pháp này thường được chỉ định để trị các chứng như: mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, hoa mắt, mất thăng bằng, mất ngủ, suy giảm trí nhớ, suy nhược thần kinh, đau mỏi vai gáy, tê cứng cổ, đau cách hồi, đau cơ, tê bì chân tay. Đây là những triệu chứng thường gặp trong bệnh lý thiểu năng tuần hoàn não mạn tính, do thoái hóa cột sống cổ, xơ vữa động mạch, hoặc sau tai biến mạch máu não.

Một số vị thuốc tiêu biểu trong các bài thuốc bổ huyết, hoạt huyết bao gồm:

• Đương quy (Radix Angelicae sinensis): Là vị thuốc chủ đạo trong việc bổ huyết.
• Thục địa (Radix Rehmanniae glutinosae praeparata): Có tác dụng tư âm, dưỡng huyết, bổ thận, giúp nuôi dưỡng và làm cho huyết dồi dào.
• Ích mẫu (Herba Leonuri japonica): Giúp hoạt huyết, khứ ứ.
• Ngưu tất (Radix Achyranthis bidentatae): Có tác dụng hoạt huyết thông kinh, mạnh gân cốt và dẫn thuốc đi xuống.
• Xuyên khung (Rhizoma Ligustici wallichii): Là vị thuốc hoạt huyết hành khí mạnh mẽ, giúp giảm đau hiệu quả, đặc biệt là đau đầu.
• Xích thược (Radix Paeoniae): Giúp hoạt huyết, khứ ứ, lương huyết, giảm đau do huyết ứ.

Kế thừa tinh hoa từ bài thuốc y học cổ truyền, các chuyên gia đã nghiên cứu ứng dụng kết hợp với công nghệ hiện đại, sản xuất tại nhà máy dược phẩm chuẩn GMP-WHO, tạo nên Thuốc Hoạt Huyết dạng viên nén tiện sử dụng và dễ bảo quản.

Thuốc Hoạt Huyết dạng viên nén hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, người bị rối loạn giấc ngủ do thiểu năng tuần hoàn não có thể tham khảo sử dụng. 

Ngoài ra, Thuốc Hoạt Huyết dạng viên nén trị các chứng huyết hư, ứ trệ, nên còn được chỉ định cho những đối tượng sau: 

• Người bị thiểu năng tuần hoàn não: với các triệu chứng mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, mất thăng bằng, hoa mắt, ngủ không ngon, suy giảm trí nhớ, suy nhược thần kinh
• Người bị thiểu năng tuần hoàn ngoại vi với các triệu chứng đau mỏi vai gáy, tê cứng cổ, đau cách hồi, đau cơ, tê bì chân tay
• Người bị rối loạn kinh nguyệt, đau bụng kinh do huyết ứ
• Người bị xơ vữa động mạch, bệnh mạch vành, nghẽn mạch, tai biến mạch máu não.

Xích thược giúp hoạt huyết, khứ ứ, lương huyết hiệu quả

Câu hỏi thường gặp 

Dưới đây là một số câu hỏi phổ biến liên quan đến tình trạng mất ngủ do thiếu máu lên não.

Câu hỏi 1: Mất ngủ kéo dài có phải luôn do thiếu máu lên não không?

Không phải lúc nào cũng vậy. Mất ngủ là một triệu chứng phức tạp có thể do nhiều nguyên nhân gây ra, bao gồm căng thẳng tâm lý, rối loạn lo âu, trầm cảm, thói quen ngủ không tốt, hoặc các bệnh lý khác. Tuy nhiên, nếu mất ngủ đi kèm với các dấu hiệu đặc trưng như mệt mỏi dai dẳng, đau đầu, chóng mặt, hoa mắt, tê bì chân tay, thì thiếu máu lên não là một khả năng cao cần được xem xét. Cách tốt nhất để xác định là thực hiện xét nghiệm máu theo chỉ định của bác sĩ.

Câu hỏi 2: Chế độ dinh dưỡng cần bổ sung những gì để hỗ trợ cải thiện tình trạng này?

Bạn nên tập trung vào một chế độ ăn đa dạng và giàu dưỡng chất. Hãy thử thêm rau xanh đậm như cải bó xôi hoặc súp lơ xanh vào bữa ăn hàng ngày. Tăng cường các nguồn cung cấp sắt từ thịt đỏ (thịt bò), gan động vật, hoặc các loại đậu. Đừng quên kết hợp chúng với thực phẩm giàu vitamin C như cam, ớt chuông, kiwi để cơ thể hấp thu sắt tốt hơn. Đối với người ăn chay, việc bổ sung vitamin B12 từ thực phẩm chức năng hoặc thực phẩm tăng cường là rất quan trọng.

Câu hỏi 3: Sử dụng các sản phẩm từ thảo dược có cần lưu ý gì không?

Khi lựa chọn các sản phẩm từ thảo dược, bạn nên ưu tiên những sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ rõ ràng, được sản xuất bởi các công ty uy tín và có chứng nhận chất lượng. Luôn đọc kỹ nhãn mác để biết thành phần, liều lượng và các khuyến cáo, đặc biệt là phần chống chỉ định. 

Mất ngủ kéo dài không đơn thuần là một sự phiền toái, mà nó có thể là một tiếng chuông cảnh báo quan trọng từ cơ thể về tình trạng thiếu máu lên não. Đây là một vấn đề sức khỏe cần được quan tâm đúng mức, bởi nó có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho chức năng não bộ và chất lượng cuộc sống nếu bị bỏ qua.

Việc hiểu đúng nguyên nhân, nhận biết sớm các dấu hiệu như mệt mỏi, đau đầu, chóng mặt, và áp dụng các giải pháp toàn diện là "chìa khóa" để cải thiện tình hình. Điều này bao gồm việc điều chỉnh chế độ ăn uống, tăng cường vận động, quản lý căng thẳng và cân nhắc sử dụng các giải pháp từ thảo dược giúp bổ huyết và hoạt huyết một cách hợp lý.