Nguyên nhân chính gây đau đầu, không ngủ được nhưng ít người quan tâm

Đau đầu và mất ngủ là hai trong số những phàn nàn sức khỏe phổ biến nhất trong cuộc sống hiện đại. Chúng ta thường đổ lỗi cho căng thẳng, áp lực công việc hay thói quen sinh hoạt thiếu điều độ. Tuy nhiên, đằng sau những triệu chứng tưởng chừng đơn giản này có thể ẩn giấu một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn mà nhiều người thường bỏ qua: thiểu năng tuần hoàn não.

Đây là tình trạng lượng máu lưu thông lên não bị suy giảm, không cung cấp đủ oxy và dưỡng chất cần thiết cho các tế bào thần kinh hoạt động bình thường. Khi não bộ bị “bỏ đói”, nó sẽ phát ra những tín hiệu cảnh báo, và đau đầu, chóng mặt, mất ngủ chính là những biểu hiện sớm và thường gặp nhất.

Việc hiểu đúng về thiểu năng tuần hoàn não có tầm quan trọng đặc biệt. Nó không chỉ giúp chúng ta xác định được hướng giải quyết phù hợp cho các triệu chứng đang gặp phải mà còn là "chìa khóa" để phòng ngừa những biến chứng nguy hiểm hơn trong tương lai như suy giảm trí nhớ, rối loạn nhận thức và đặc biệt là đột quỵ. Khi nhận thức được rằng cơn đau đầu dai dẳng hay giấc ngủ chập chờn không đơn thuần là do mệt mỏi, chúng ta sẽ có thái độ chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe. 

Não bộ, dù chỉ chiếm khoảng 2% trọng lượng cơ thể, lại tiêu thụ đến 20% lượng oxy và glucose mà máu mang đến. Để duy trì hàng tỷ kết nối thần kinh phức tạp, não cần một nguồn cung cấp máu liên tục và ổn định. Tuần hoàn não là một hệ thống mạch máu tinh vi đảm nhận nhiệm vụ này.

Thiểu năng tuần hoàn não xảy ra khi dòng chảy của máu qua hệ thống này bị cản trở hoặc suy giảm. Sự thiếu hụt oxy và dưỡng chất kéo dài khiến các tế bào thần kinh không thể hoạt động tối ưu, dẫn đến rối loạn chức năng và gây ra hàng loạt triệu chứng khó chịu. Về cơ bản, đây là tình trạng não bộ bị thiếu hụt năng lượng để vận hành một cách trơn tru.

Nguyên nhân phổ biến và các yếu tố nguy cơ

Có nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến tình trạng suy giảm lưu thông máu lên não, trong đó phổ biến nhất là các vấn đề liên quan đến mạch máu và cột sống.

• Xơ vữa động mạch: Đây là nguyên nhân hàng đầu. Theo thời gian, các mảng bám cholesterol và chất béo tích tụ trong lòng động mạch, làm cho thành mạch dày lên, cứng lại và thu hẹp khẩu kính. Điều này trực tiếp cản trở dòng máu chảy đến não.
• Bệnh lý cột sống cổ: Thoái hóa đốt sống cổ, thoát vị đĩa đệm cột sống cổ có thể hình thành các gai xương hoặc khối thoát vị chèn ép vào động mạch đốt sống thân nền, một trong những con đường cấp máu chính cho não. Đây là lý do tại sao những người làm việc văn phòng, ngồi nhiều, ít vận động thường bị đau mỏi vai gáy kèm theo đau đầu, chóng mặt.
• Các yếu tố nguy cơ khác: Tăng huyết áp, huyết áp thấp, bệnh lý tim mạch, đái tháo đường cũng làm tăng nguy cơ thiểu năng tuần hoàn não. Ngoài ra, các yếu tố về lối sống như hút thuốc lá, lạm dụng rượu bia, chế độ ăn nhiều dầu mỡ, ít vận động, béo phì và căng thẳng kéo dài đều góp phần thúc đẩy quá trình xơ vữa động mạch và làm suy yếu hệ tuần hoàn nói chung.

Các triệu chứng ban đầu thường bị bỏ qua

Thiểu năng tuần hoàn não thường tiến triển âm thầm với những dấu hiệu không đặc hiệu, dễ bị nhầm lẫn với các vấn đề sức khỏe thông thường. Việc nhận biết sớm các triệu chứng này là vô cùng quan trọng.

• Đau đầu: Đây là triệu chứng phổ biến nhất. Cơn đau thường có tính chất âm ỉ, lan tỏa khắp đầu hoặc tập trung ở vùng trán, đỉnh đầu, sau gáy. Cường độ đau có thể tăng lên khi suy nghĩ căng thẳng hoặc vận động.
• Rối loạn giấc ngủ: Mất ngủ, khó vào giấc, ngủ không sâu, hay tỉnh giấc giữa đêm, mơ màng là những biểu hiện thường gặp. Nguyên nhân là do não không được cung cấp đủ oxy để đi vào trạng thái nghỉ ngơi sâu.
• Hoa mắt, chóng mặt, mất thăng bằng: Cảm giác loạng choạng, say sẩm mặt mày có thể xuất hiện đột ngột, đặc biệt là khi thay đổi tư thế từ nằm sang ngồi hoặc đứng dậy.
• Suy giảm chức năng nhận thức: Giảm trí nhớ, hay quên, khó tập trung, tư duy chậm chạp là hệ quả trực tiếp của việc tế bào não hoạt động kém hiệu quả.
• Rối loạn cảm giác: Ù tai, nghe thấy tiếng ve kêu trong tai, giảm thính lực cũng có thể là dấu hiệu của việc tuần hoàn máu đến vùng tai trong và não bộ bị ảnh hưởng.

Biểu hiện ở hệ vận động 

Bên cạnh các triệu chứng tại đầu, thiểu năng tuần hoàn não còn có thể gây ra các vấn đề ở những nơi khác.

Tình trạng đau mỏi vai gáy, tê cứng vùng cổ, cảm giác tê bì ở đầu ngón tay, ngón chân là những dấu hiệu cho thấy sự lưu thông khí huyết trong cơ thể đang bị đình trệ.

Cảm giác đau cơ, đau cách hồi (đau bắp chân khi đi bộ một quãng) cũng có thể liên quan đến tình trạng xơ vữa động mạch toàn thân.

Bạn nên đến gặp bác sĩ khi các triệu chứng trên xuất hiện với tần suất ngày càng tăng, ảnh hưởng đến sinh hoạt và công việc hàng ngày, hoặc khi xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo đột quỵ như méo miệng, yếu liệt tay chân, nói khó, nhìn mờ một cách đột ngột.

Chế độ ăn uống khoa học

Để cải thiện tình trạng thiểu năng tuần hoàn não, việc thay đổi lối sống đóng vai trò nền tảng.

Trước hết, cần xây dựng một chế độ ăn uống lành mạnh, tập trung vào chế độ ăn Địa Trung Hải, giàu chất béo không bão hòa, chất chống oxy hóa và vitamin. Bổ sung các loại thực phẩm sau vào thực đơn hàng ngày:

• Cá béo: Cá hồi, cá thu, cá trích giàu axit béo omega-3, giúp giảm viêm, cải thiện sức khỏe thành mạch và hỗ trợ chức năng não.
• Các loại hạt và quả hạch: Hạnh nhân, óc chó, hạt lanh chứa nhiều vitamin E, magie và chất béo lành mạnh, tốt cho tim và não.
• Rau lá xanh đậm: Cải bó xôi, bông cải xanh, cải xoăn cung cấp vitamin K, folate và chất chống oxy hóa, giúp bảo vệ tế bào não.
• Quả mọng: Dâu tây, việt quất, mâm xôi chứa flavonoid, có tác dụng tăng cường trí nhớ và cải thiện lưu thông máu.
• Trà xanh và sô cô la đen: Chứa các hợp chất chống oxy hóa mạnh giúp bảo vệ mạch máu và tăng cường chức năng nhận thức.

Hạn chế tối đa thực phẩm chế biến sẵn, đồ ăn nhiều dầu mỡ, muối và đường.

Tập thể dục đều đặn

Duy trì thói quen tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày, 5 ngày mỗi tuần. 

Các bài tập aerobic như đi bộ nhanh, chạy bộ, đạp xe, bơi lội giúp tim bơm máu hiệu quả hơn, cải thiện sự đàn hồi của mạch máu. Bên cạnh đó, các bài tập cho vùng cổ và vai gáy như xoay cổ nhẹ nhàng, gập duỗi cổ có thể giúp giải tỏa căng cơ, giảm chèn ép lên động mạch đốt sống.

Hãy cố gắng đứng dậy và đi lại sau mỗi 30-60 phút ngồi làm việc.

Kiểm soát căng thẳng

Căng thẳng mãn tính làm tăng huyết áp và gây co thắt mạch máu, làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu máu não. Thực hành các kỹ thuật thư giãn như thiền, yoga, hít thở sâu, hoặc dành thời gian cho các hoạt động yêu thích có thể giúp kiểm soát căng thẳng, từ đó bảo vệ hệ tuần hoàn.

Thăm khám sức khỏe định kỳ

Việc khám sức khỏe định kỳ để kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết và mỡ máu cũng là điều quan trọng để sớm phát hiện và điều trị, ngăn ngừa những biến chứng nguy hiểm. 

Phương pháp từ y học cổ truyền

Bên cạnh việc thay đổi lối sống, y học cổ truyền đưa ra những phương pháp hiệu quả dựa trên nguyên lý cân bằng âm dương, khí huyết. Theo đó, thiểu năng tuần hoàn não được mô tả trong các chứng "huyết hư" (máu không đủ về chất lượng và số lượng) và "huyết ứ" (máu lưu thông bị đình trệ). Mục tiêu là phải vừa bổ huyết, vừa hoạt huyết để giải quyết vấn đề.

Bài thuốc hoạt huyết thường được dùng trong tình trạng này, có sự kết hợp của các vị thuốc như: 

• Đương quy, Thục địa có tác dụng bổ huyết, nuôi dưỡng cơ thể.
• Xuyên khung, Ích mẫu, Xích thược có vai trò hoạt huyết, hóa ứ, giúp phá tan sự tắc nghẽn và thúc đẩy dòng chảy của máu.
• Ngưu tất thường được thêm vào để tăng cường dẫn thuốc, giúp khí huyết lưu thông tốt hơn đến các chi và toàn thân.

Sự kết hợp này giúp cải thiện các triệu chứng như đau đầu, chóng mặt, mất ngủ, suy giảm trí nhớ, đau mỏi vai gáy, tê bì chân tay thường gặp trong bệnh lý thiểu năng tuần hoàn não.

Kế thừa tinh hoa từ bài thuốc y học cổ truyền, các chuyên gia đã nghiên cứu ứng dụng kết hợp với công nghệ hiện đại, sản xuất tại nhà máy dược phẩm chuẩn GMP-WHO, tạo nên Thuốc Hoạt Huyết dạng viên nén tiện sử dụng và dễ bảo quản.

Thuốc Hoạt Huyết dạng viên nén hiện có bán ở hầu hết các nhà thuốc trên toàn quốc, người bị đau đầu, không ngủ được do thiểu năng tuần hoàn não có thể tham khảo sử dụng.

Bài thuốc hoạt huyết có tác dụng tăng cường lưu thông máu

Thiểu năng tuần hoàn não có nguy hiểm không?

Có. Mặc dù các triệu chứng ban đầu có thể chỉ gây khó chịu, nhưng nếu không được can thiệp, thiểu năng tuần hoàn não mạn tính có thể làm tăng nguy cơ suy giảm nhận thức, teo não và đặc biệt là đột quỵ nhồi máu não, một tình trạng y tế khẩn cấp có thể để lại di chứng nặng nề hoặc gây tử vong.

Người trẻ tuổi có bị thiểu năng tuần hoàn não không?

Có. Trước đây, tình trạng này thường gặp ở người trung niên và cao tuổi. Tuy nhiên, với lối sống hiện đại (ngồi nhiều, ít vận động, căng thẳng, ăn uống không lành mạnh), ngày càng có nhiều người trẻ tuổi, đặc biệt là nhân viên văn phòng, gặp phải các triệu chứng của thiểu năng tuần hoàn não, thường liên quan đến các vấn đề ở cột sống cổ.

Dùng các sản phẩm hoạt huyết có cần lưu ý gì đặc biệt?

Cần tuân thủ liều lượng và liệu trình được khuyến nghị. Nếu bạn đang dùng các loại thuốc chống đông khác, cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng để tránh tương tác thuốc. Luôn đọc kỹ hướng dẫn sử dụng và tham vấn chuyên gia y tế khi cần thiết.

Cần bao lâu để thấy hiệu quả khi thay đổi lối sống?

Sự cải thiện phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng và sự kiên trì của mỗi người. Thông thường, bạn có thể bắt đầu cảm thấy tỉnh táo hơn, ngủ ngon hơn và giảm đau đầu sau vài tuần duy trì chế độ ăn uống lành mạnh và tập thể dục đều đặn. Lợi ích lâu dài đối với sức khỏe mạch máu và não bộ sẽ cải thiện dần theo thời gian.

Đau đầu và không ngủ được không chỉ là những phiền toái nhất thời mà có thể là tiếng chuông cảnh báo từ não bộ về tình trạng thiểu năng tuần hoàn. Việc phớt lờ các dấu hiệu này có thể dẫn đến những hậu quả lâu dài cho sức khỏe. Thay vì chỉ dùng các giải pháp tạm thời, việc tìm hiểu và nhận diện đúng nguyên nhân từ sự suy giảm lưu thông máu lên não sẽ giúp chúng ta có hướng tiếp cận phù hợp và hiệu quả hơn.

Hành trình cải thiện thiểu năng tuần hoàn não đòi hỏi sự kết hợp đồng bộ giữa việc điều chỉnh lối sống, dinh dưỡng, vận động và có thể sử dụng các giải pháp từ thảo dược dựa trên nguyên lý bổ huyết và hoạt huyết. Hãy lắng nghe cơ thể mình một cách cẩn trọng. Khi bạn hiểu đúng vấn đề, bạn sẽ có hành động đúng để chủ động bảo vệ sức khỏe não bộ, nâng cao chất lượng cuộc sống mỗi ngày.